{"id":7944,"date":"2023-09-25T11:52:46","date_gmt":"2023-09-25T11:52:46","guid":{"rendered":"https:\/\/cukurpartners.com\/whether-nfts-are-subject-to-the-principle-of-exhaustion\/"},"modified":"2023-09-25T11:54:27","modified_gmt":"2023-09-25T11:54:27","slug":"nft-ler-bakimindan-tukenme-ilkesinin-uygulanabilirligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/nft-ler-bakimindan-tukenme-ilkesinin-uygulanabilirligi\/","title":{"rendered":"NFT\u2019 LER BAKIMINDAN T\u00dcKENME \u0130LKES\u0130N\u0130N UYGULANAB\u0130L\u0130RL\u0130\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda block-chain teknolojisinin kendine geni\u015f bir uygulama alan\u0131 bulmas\u0131 ve her ge\u00e7en g\u00fcn geli\u015fmesiyle birlikte geli\u015fen NFT\u2019ler (non- fundible tokens) g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok\u00e7a kendinden bahsettirmekte ve hukuk camias\u0131nda tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r. Peki bu NFT\u2019ler nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?\u00a0<\/span><\/p>\n

Block-chain zincirlerinde ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck geli\u015fme\u00a0 <\/span>Etherium block zincirinin 2014 y\u0131l\u0131nda kurulmas\u0131yd\u0131. Bu sayede block-chain zincirlerinde sadece kripto paralar el de\u011fi\u015ftirmekle kalmam\u0131\u015f, block zincirleri ba\u015fkaca ama\u00e7lar u\u011fruna da kullan\u0131labilir hale gelmi\u015f, kripto varl\u0131klar\u0131n ticari hayatta\u00a0 <\/span>\u00f6deme arac\u0131 olmak d\u0131\u015f\u0131nda pek \u00e7ok alanda kendine yer edinmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

NFT\u2019ler ise; yine blok zincir i\u00e7inde el de\u011fi\u015ftirilebilen gayr\u0131 misli dijital varl\u0131klar\u0131 ifade etmektedir. Bu NFT\u2019ler de\u011fi\u015ftirilememesi, kopyalanamamas\u0131 ve benzersiz ya da az say\u0131da bulunmalar\u0131yla \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kripto varl\u0131klar olup bu y\u00f6nleriyle kripto paralardan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada ifade etmek gerekir ki asl\u0131nda dijital sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla g\u00fcndeme gelmi\u015f olan NFT\u2019ler sadece bunlardan ibaret de\u011fildir. Dijitale aktar\u0131labilen, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilen her t\u00fcrl\u00fc i\u00e7eri\u011fin bir NFT haline getirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu i\u00e7eriklerin dijital ya da ger\u00e7ek d\u00fcnyada olup olmamas\u0131 da bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maz. Elbette ki insan eme\u011finin i\u015fin i\u00e7en girmesiyle, tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n NFT\u2019ler \u00fczerindeki mutlak haklar\u0131n\u0131n da tart\u0131\u015f\u0131lma konusu olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nda eser sahibinin haklar\u0131 madde 21\u2019den 25\u2019e kadar ve 45’te neler olduklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu haklar\u0131n: \u0130\u015fleme hakk\u0131, \u00e7o\u011faltma hakk\u0131, yayma hakk\u0131, temsil hakk\u0131, umuma iletim hakk\u0131 ile pay ve takip hakk\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Eser \u00fczerindeki manevi haklar ise; topluma arz hakk\u0131, eser sahibinin ad\u0131n\u0131n belirtilmesi hakk\u0131, eserde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 men etme hakk\u0131 ve eser sahibinin eserin asl\u0131n\u0131n malikine ve zilyedine kar\u015f\u0131 dermeyan edebilece\u011fi haklardan olu\u015fur. T\u00fcrk Hukukunda; eser sahibi, eserin \u00fczerinde mali ve manevi haklar\u0131n m\u00fcnhas\u0131r sahibidir. Manevi haklar\u0131n devri m\u00fcmk\u00fcn de\u011filken, kullan\u0131m yetkisi devredilebilir. Mali haklar\u0131n devrinin ise hangilerinin devredildi\u011finin a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yaz\u0131l\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmeyle belirtilerek yap\u0131lmas\u0131 halinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00fckenme ilkesi ise bir eserin bir co\u011frafyada sat\u0131\u015fa sunulmas\u0131ndan sonra; eser sahibinin, mal\u0131n sonraki sat\u0131\u015flar\u0131na engel olamamas\u0131n\u0131 yani mal \u00fczerindeki tasarruf hakk\u0131n\u0131n t\u00fckenmesini ifade eder. \u0130lk sat\u0131\u015f doktrini olarak da adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fckenme ilkesi Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nun 23. Maddesi\u2019nin ikinci bendi son c\u00fcmlesinde \u015fu \u015fekilde ifade edilmi\u015ftir: \u201cKiralama ve kamuya \u00f6d\u00fcn\u00e7 verme yetkisi eser sahibinde kalmak kayd\u0131yla, belirli n\u00fcshalar\u0131n hak sahibinin yayma hakk\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 sonucu m\u00fclkiyeti devredilerek \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ilk sat\u0131\u015f\u0131 veya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra bunlar\u0131n yeniden sat\u0131\u015f\u0131 eser sahibine tan\u0131nan yayma hakk\u0131n\u0131 ihlal etmez.\u201d<\/p>\n

Al\u0131c\u0131, herhangi bir pazaryerinde NFT edinmek istedi\u011finde zorunlu olmamakla birlikte \u00e7o\u011funlukla ilk olarak o pazaryerinin \u015fart ko\u015ftu\u011fu kurallar\u0131 kabul edecek daha sonra sat\u0131c\u0131n\u0131n belirledi\u011fi ko\u015fullar\u0131 kabul edip, kripto para ile \u00f6demeyi yapacakt\u0131r. NFT\u2019lerde mutlaka bir tokenID ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme adres kodu bulunur. E\u015fsiz olmas\u0131n\u0131n sebebi NFT\u2019nin ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme adres kodu ve tokenID \u2018sinin ba\u015fka bir NFT\u2019de olamamas\u0131ndan gelir. NFT\u2019ler off chain ve on chain olmak \u00fczere iki \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Off-chain NFT\u2019lerde temsil edilen i\u00e7erik bu anlamda NFT\u2019nin bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildir. Bir eseri temsil eden ancak eseri b\u00fcnyesinde bulundurmayan bir off-chain NFT al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, onun temelinde bulunan i\u00e7erik \u00fczerinde hak sahibi olunmaz. Yaln\u0131zca o NFT \u00fczerinde hak sahibi olunur. Bu bak\u0131mdan temelde bulunan i\u00e7erik \u00fczerindeki hak ile NFT token\u2019\u0131 \u00fczerindeki hak birbirinden ayr\u0131d\u0131r. Yani ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmede belirlenmi\u015f olsa da bir NFT edinen kimse otomatik olarak NFT\u2019nin temsil etti\u011fi i\u00e7eri\u011fin \u00fczerindeki hakk\u0131n ge\u00e7i\u015fini sa\u011flamaz. Dolay\u0131s\u0131yla; off-chain NFT\u2019yi kabaca bir meta verilerden olu\u015fan, gezegenler aras\u0131 dosya sisteminde depolanan eser bir kripto varl\u0131k olup eserin orijinalli\u011fini do\u011frulayan bir sertifikasyon oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

NFT\u2019nin eser say\u0131labilmesi, sadece eserin NFT\u2019nin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 (on-chain NFT) halinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak burada tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla birlikte, bir NFT\u2019nin tamamen bilgisayar \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 ve i\u00e7eri\u011finde bir eserin bulunmamas\u0131 ihtimali eser niteli\u011fine halel getirebilir. \u00d6rne\u011fin bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n dijital ortamda yapt\u0131\u011f\u0131 bir resim ya da \u015fark\u0131n\u0131n NFT\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve bu eseri meydana getiren verilerin de NFT\u2019nin i\u00e7eri\u011finde, block zincir \u00fczerinde depolanmas\u0131yla on-chain NFT meydana gelir. Burada art\u0131k NFT ile eser i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015ftir. Asl\u0131nda ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme ile yap\u0131lan eser niteli\u011fine haiz oldu\u011fu kabul edilen on-chain NFT\u2019lerin sat\u0131\u015f\u0131 ile eserin mali haklar\u0131n\u0131n devri hukuken kesin h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr. Zira bu i\u015flem devir ge\u00e7erlilik \u015fart\u0131 olan yaz\u0131l\u0131l\u0131k ko\u015fulunu sa\u011flamamaktad\u0131r. Ancak bu durumun ileri s\u00fcr\u00fclmesinin, otomatik bir \u015fekilde ifa edilmesi sebebiyle ,d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

\u00a0<\/span>T\u00fckenme ilkesiyle fikri m\u00fclkiyet hukukunun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 mutlak tekelci haklar\u0131n yumu\u015fat\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015f, bu sayede serbest ticaret kapsam\u0131nda ilgili mal\u0131n\/eserin sat\u0131\u015f\u0131ndan sonra belli bir co\u011frafyada art\u0131k sat\u0131\u015fa sunduysa, ilk sat\u0131\u015ftan sonra gelen sat\u0131\u015flar\u0131n yayma hakk\u0131na halel getirmeyece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalar kapsam\u0131nda eser sahibinin ise bir eserin bir co\u011frafyada sat\u0131\u015fa sunulmas\u0131ndan sonra sonraki sat\u0131\u015flara engel olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden t\u00fckenme ilkesinin uygulanabilirli\u011finin \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 oldu\u011funu ifade etmek gerekir.<\/p>\n

T\u00fckenme ilkesi uygulanabilir ise NFT sahibinin NFT\u2019yi edinmesinden sonra yapaca\u011f\u0131 sat\u0131\u015flarda eser sahibinin iznini almas\u0131 gerekecektir. Ancak AB hukukunda da T\u00fcrk hukukunda dijital bir eserin sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 yayma hakk\u0131 kapsam\u0131nda kabul edilmemesi nedeniyle eserin fiziki bir n\u00fcshas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 veya i\u00e7eri\u011fin dijital olmas\u0131na g\u00f6re ikili bir ay\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekir. E\u011fer eserin fiziki bir n\u00fcshas\u0131 var ise eser sahibinin NFT sat\u0131\u015f\u0131 yayma hakk\u0131 kapsam\u0131nda kalacak ve t\u00fckenme ilkesi uygulanacakt\u0131r. Yani NFT\u2019yi sat\u0131n alan ki\u015fi eser sahibinin r\u0131zas\u0131 olmadan yeniden sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilecektir. Ancak dijital eserin mevzubahis oldu\u011fu durumlarda eserin umuma arz hakk\u0131n\u0131n konusunu olu\u015fturmas\u0131 sebebiyle t\u00fckenme ilkesi kabul edilmemektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Son olarak on-chain NFT\u2019ler i\u00e7in de bir ay\u0131r\u0131m yapmak gerekir. On-chain NFT\u2019lerin yayma hakk\u0131n\u0131n konusunu mu olu\u015fturdu\u011fu yoksa umuma arz niteli\u011finde mi oldu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. E\u011fer yayma hakk\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011fu kabul edilirse t\u00fckenme ilkesi uygulanacak, umuma arz oldu\u011fu kabul edilirse yeniden sat\u0131\u015f i\u00e7in eser sahibinin izni gerekecektir. Bu de\u011ferlendirilirken izinsiz \u00e7o\u011falt\u0131m\u0131n engellenmesi sa\u011flanabilmi\u015f veya imtiyazl\u0131 eri\u015fim sa\u011flanm\u0131\u015fsa ancak yayma hakk\u0131 kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc g\u00fc\u00e7lenebilecektir.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/b><\/p>\n

Hen\u00fcz konuya ili\u015fkin hukuka y\u00f6n veren bir yarg\u0131 karar\u0131 veya d\u00fczenlemenin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamakla birlikte, genel olarak fiziki n\u00fcshas\u0131 bulunan NFT\u2019lerde t\u00fckenme ilkesi uygulanabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. Halen tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla beraber on- chain NFT\u2019lerde de t\u00fckenme ilkesinin kabul edilmesi uzak bir ihtimal de\u011fildir. Ancak an itibar\u0131yla T\u00fcrk Hukuku ve AB Hukuku\u2019nda t\u00fckenme ilkesinin fiziki varl\u0131\u011f\u0131 bulunan eserler i\u00e7in uygulanabilece\u011fi kabul edilmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

AL\u0130HAN KOTAN<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda block-chain teknolojisinin kendine geni\u015f bir uygulama alan\u0131 bulmas\u0131 ve her ge\u00e7en g\u00fcn geli\u015fmesiyle birlikte geli\u015fen NFT\u2019ler (non- fundible tokens) g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok\u00e7a kendinden bahsettirmekte ve hukuk camias\u0131nda tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r. Peki bu NFT\u2019ler nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?\u00a0 Block-chain zincirlerinde ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck geli\u015fme\u00a0 Etherium block zincirinin 2014 y\u0131l\u0131nda kurulmas\u0131yd\u0131. Bu sayede block-chain zincirlerinde sadece kripto […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[45,35],"tags":[],"class_list":["post-7944","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilisim-medya-ve-fikri-mulkiyet","category-is-hayatina-bakis"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7944"}],"collection":[{"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7945,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7944\/revisions\/7945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}